(strona 1) " DUCH I MÓZG . Studyjum psycho-fizyjologiczne Juljana Ochorowicza. odbitka z czasopisma "Niwa." Warszawa. Skład główny w księgarni Maurycego Orgelbranda. 1872. Дозволено..."
(strona 2) " tam gdzie chodzi o ujęcie jednym wyrazem zasady wszystkich wewnętrznych, psychicznych spraw naszej istoty. * * * Stosunek duszy do ciała, jakkolwiek od wieków trzeźwe umysły zauważyły jego ścisłość (1) mógł być naukowo..."
(strona 3) " dusza rozumiano ów dech żywota, wdmuchany w oblicze Adamowe. "I stał się człowiek duszą żywiącą" mówi Pismo (Gen" II - 7). Nie należy jednak zapominać, że taką duszę żywiącą Mojżesz przyznawał nie tylko człowiekowi, ale..."
(strona 4) " czesnych, którzy będąc tego zdania, na głowę jednak działają środkami przeciw malignie lub zemdleniu. Galen pierwszy zbadał bliżej mózg i mlecz pacierzowy, wykrył ów sławny węzeł życia, (1) którym się chlubi Flourens i..."
(strona 5) " dek czysto subjektywny, — ale nam też innego nie trzeba. Ziemia nasza nie uległa żadnej zmianie od czasu, jak wykreślono na niej równoleżniki; ciało nasze nie zmieniło się w niczem od czasu, jak najdrobniejszy jego organ wyróżniono..."
(strona 6) " część po części. Nareszcie kiedy zepsucie krwi przejdzie pewna granicę, — organa przestają się odżywiać, normalna przemiana materyi wytwarzająca siły ruchu ustaje, siła, która przezwyciężała wpływy otoczenia, wyczerpuje się i..."
(strona 7) " rodzonych, możemy władze uczuwania, myślenia i postanowiania odosobnić od innych władz życiowych i wspólny ich zasadę bytu nazwać duchem. Duch, w tem znaczeniu wzięty, ma swe siedlisko tylko w mózgu i bez niego objawiać się nie..."
(strona 8) " wy i na ośrodki nerwowe, w których się te nitki schodzą, przynosząc lub odnosząc pobudzenia. Nerwy przynoszące pobudzenia członków ciała do ośrodków nerwowych zowią się nerwami czucia; zaś odnoszące pobudzenia od ośrodków..."
(strona 9) " ści się wewnątrz mlecza, przeto w przecięciu ujrzymy ją, na środku otoczoną w około tkanką, włóknistą substancyi białej. Co więcej, na owem tle białem będzie ona miała stałą formę mniej więcej litery H z ramionami, cokolwiek..."
(strona 10) " zbiegłszy do mlecza pacierzowego, przeniosło się na odpowiednie nerwy ruchu i wytworzyło ruch mechaniczny, bardzo skomplikowany ale nie mniej przychodzący nam z wielką łatwością, ponieważ od dzieciństwa do chwili obecnej muskały ręki..."
(strona 11) " ko patrzeć na nie i dotykać się ich jakby rzeczy martwej, bezwładnej. Siła życia i silą ducha nie są wiec jednem i tem samem. Dolna część ciała żyje, ale ducha w niej niema; jest życie, ale niema czucia i woli. Środki komunikacyi..."
(strona 12) " "Pewien lekarz (1), mówi Wundt, opowiadał mi, że tylko przez włożenie palca w usta bezmózgowego dziecka mógł na chwilę krzyk jego powstrzymać, przyczem mały potworek począł ssać palec z niezwykłą siłą." Podobne zjawisko..."
(strona 13) " wa, nazwę wyniosłości obrączkowej. Obie te części jednakże winny być uważane za jednę całość, gdyż łączą się z sobą najściślej i przedstawiają wspólne cechy, które na pierwszy rzut oka wyróżniają; je od innych..."
(strona 14) " Funke'go, że "myśl koncentracyi duszy w jednej części mózgu usuniętą, została przez najnowsze fizyjologiczne badania." Zdanie to nietylko nie przeczy istnieniu węzła życiowego w rdzeniu przedłużonym, ale nawet nie ma z niem..."
(strona 15) " siedliskiem władzy widzenia. Gołąb, któremu wycięto mózg, uchyla się jeszcze ostrożnie gdy mu z przed oczu zagraża uderzenie — przestaje zaś rozeznawać wrażenia wzrokowe, jeśli tylko oprócz mózgu wycięto i wzgórki podwójne..."
(strona 16) " tylko u żaby, a u człowieka ściętego w Altenburgu 1852 r, badając go w pół godziny po egzekucyi, nie podobnego nie znalazł" Kölliker i Vircho w doszli do podobnych rezultatów (1). Na domiar osobliwych własności szyszki mózgowej,..."
(strona 17) " Zwierzę, któremu móżdżek wycięto nie naruszając o ile możności samego mózgu (1) nie traci żadnej ze swoich władz duchowych. Posiada w zupełności czucie, zdolność wnioskowania o niebezpieczeństwie, posiada wszystkie właściwe..."
(strona 18) " wprawnych. Otóż takim sekretarzem mózgowego zwierzchnika jest móżdżek. Duch mózgowy pobudza do ruchu, ale sekretarz móżdżkowy porządkuje ruchy — porządkuje, bo się tego nauczył, bo wprzód zanim biegał, nauczył się chodzić...."
(strona 19) " młode, nerw jedenastej i dziesiątej pary, — tam o magnetyzm... serca nie trudno. I po tem wszystkiem w półkulach mózgu zostaje tylko... wspomnienie — materjał dla marzeń sennych o szarej godzinie! A co się móżdżek napracował,..."
(strona 20) " to tylko mechaniczne odruchy móżdżku, którym nie towarzyszyło żadne zastanowienie, żadna kombinacyja popędów, żadna myśl świadoma — gołąb stracił zupełnie całą swą inteligencyją do tego stopnia, że zostawiony sam sobie,..."
(strona 21) " nych zarzutów, których frenologija usprawiedliwić nie może. Niepodobna mi wchodzić tu w bliższe szczegóły; wspomnę tylko że mamy równie wielką, a nawet dokładniej sprawdzoną liczbę faktów, dowodzących ścisłego związku..."
(strona 22) " do odrębnych ośrodków nerwowych, mających służyć wyłącznie pomienionej skłonności. W przedmiocie ośrodka, który nas zajmuje, dziwne przypuszczenie wyraził Dr. Karol Libelt w przypisku do 150 str. I-go tomu swej Estetyki. "Że mózg..."
(strona 23) " u mężczyzny — 38 u kobiety. Przyczem u mężczyzn stanowi 6/7 u kobiet zaś 5/6 całego mózgowia. Mógłby kto sądzić że sam widok mózgu powinien nas choć w części objaśnić o życiowej jego roli w organizmie. Tymczasem kto go..."
(strona 24) " Bardzo to piękne, ale, nie rozumiem dlaczego mielibyśmy poddać się zwątpieniu. Czy poznamy kiedy istotę rzeczy, czy poznamy czem jest przestrzeń, czas, duch, materyja, siła rządząca światem, ów ruch nieskończony, nieśmiertelny, owa..."
(strona 25) " wych, na równoważeniu się odruchów i wytwarzaniu pewnego mechanizmu, który jedne po drugich bezwiednie powtarzał. W rdzeniu przedłużonym właściwym widzieliśmy podobny mechanizm, kierujący sprawami oddychania. W wyniosłości..."
(strona 26) " Przy rozbiorze funkcyj rdzenia przedłużonego, widzieliśmy, że wyniosłość obrączkowa jest siedliskiem czucia zmysłowego. Zatem zwierzę, jakkolwiek pozbawione mózgu, powinno czuć. Tak też iest w samej rzeczy; jednakże czucie to..."
(strona 27) " dawniej nabytych, które kojarząc się z pojedyńczem czuciem zmysłowem, dawałyby mu pojęcie o przedmiotach zewnętrznych." "Przedmioty te nie przestają, odbijać się na siatkówce; tęczówka nie straciła swój kurczliwości, nerw..."
(strona 28) " pokoju coraz swobodniej, nawet bez podrażnienia latał, unikając przeszkód — wymykał się gdy go chciano schwytać — tak że nakoniec, pomiędzy innemi operowanemi gołębiami, wydawał się jakby zdrowym zupełnie. Jedno tylko pozostało..."
(strona 29) " wemi, i że w ten lub inny sposób, związek ów będzie mógł być przynajmniej przybliżenie oznaczonym (1)." Najwyższe sprawy naszej istoty nietylko w ogólnych swych przejawach zawisły od stanu mózgu, ale nawet szczegółowe grupy..."
(strona 30) " ROZDZIAŁ IV. SPRAWY DUCHOWE I FIZYCZNE WŁASNOŚCI MÓZGU. Szukaliśmy siedliska władz duchowych i znaleźliśmy je w mózgu. Ale mózg jest bryłą materyi — ma on swoje własności, jak każde inne ciało ograniczone przestrzenią,..."
(strona 31) " zaniku mózgu, to jest zmniejszaniu się jego objętości, na którem cierpi głównie tkanka szara, mózg częstokroć przybiera barwę drożdży, albo też odcień żółtawo-brunatny. Przyczem tkanka szara staje się albo miękką i łatwo..."
(strona 32) " Mózgi. Waga w gramach Męskie. Żeńskie. Różnica. Średnio. Europejskie...... 1367 1204 163 1296 Amerykańskie..... 1308 1187 121 1273 Oceańskie...... 1319 1219 100 1272 Azyjatyckie...... 1304 1194 110 1245 Afrykańskie........."
(strona 33) " Normalna waga mózgu człowieka podług Quens'a......................48 *Kałmuk................46 Człowiek przedhistoryczny z Grenelle.............45, 5 *Młoda indyjanka z Kajenny.....................45 Średnia miara..."
(strona 34) " dać winienem, że i narzędzia i wyroby i sposób życia tych ludów przedhistorycznych, jak świadczą bardzo liczne badania pozostałych po nich szczątków, najzupełniej odpowiadają, narzędziom, wyrobom i sposobowi życia dzisiejszych..."
(strona 35) " 100: 90. Ale różnica ta prawie wyłącznie zależy od mniejszego wzrostu całego ciała, a nawet MeckeI, nie dając się uprzedzić w galanteryi innym anatomom, twierdzi, że w stosunku do nerwów i do całego ciała, mózg kobiecy jest nieco..."
(strona 36) " nemi, a raczej dorównywają w rozwoju tym ostatnim — gdyż u europejczyków mózg przybiera w obwodzie formę regularnej elipsy, podczas gdy u murzyna np. jest ona w tylnej swój części obszerniejszą. Z drugiej strony nie ulega..."
(strona 37) " Kto wie nawet, czy kształcenie i ćwiczenie umysłów od dzieciństwa nie wpływa na bogatszy rozwój zawojów mózgowych. Dr Kopernicki (1), który badał pewnego murzyna, nazwiskiem Ali-Mardżjan, wychowanego i wykształconego w Europie,..."
(strona 38) " ków okazała się jeszcze mniejszą, a mianowicie 1, 151 gr. w przecięciu wynoszącą. Z drugiej strony nędza, odosobnienie od innych narodów i zatem idący upadek moralny, mogą też wpłynąć na zezwierzęcenie form ludzkich. Twarz staje..."
(strona 39) " świadomości, objawia się tylko niekiedy i to czasowo we śnie, w niektórych chorobach nerwowych i w obłąkaniu. Jakimże więc sposobem, czynność półkul, odrębnych niejako organów, może wyrodzić z siebie taką jedność i..."
(strona 40) " den tylko ton słyszymy, lub jeden tylko przedmiot widzimy — tak też posiadanie dwu półkul mózgowych, przyczynia się tylko do tego, że jedne i też same procesa zyskują na sile, na jasności, nie rozszczepiając się jednak na dwie..."
(strona 41) " cy umysłowej, przerwać ją, i odpoczywać albo nawet zasypiać (1)." Ponieważ w obu półkulach odbywa się jednocześnie jedna i taż sama praca życiowa i ponieważ, jak to widzieliśmy przy doświadczeniach na zwierzętach, żadna z władz..."
(strona 42) " byli przebyć przeszło 30 mil drogi; już to pieszo, już też na lichych wózkach wieśniaczych. Przez cały ten czas zachowali jednak apetyt i siły fizyczne, nie straciwszy nawet rycerskiej postawy... (1). " W ogóle sztuczne uszkodzenia..."
(strona 43) " Tkanka biała, składając się z włókien czuciowych i ruchowych pośredniczy, jak wiemy, w ośrodkowych czynnościach tkanki szarej, — nic wiec dziwnego, że jakkolwiek w mniejszym nierównie stopniu i ona też przyczynia się zboczeniami..."
(strona 44) " Jeśli jednak myśl będzie dostatecznie silną, jeśli przybierając charakter uczuciowy rozleje się niejako na całą naszą umysłowość? W takim razie, rzecz prosta, odpowiadający jej ruch życiowy rozprzestrzeni się po całym mózgu,..."
(strona 45) " Pewien gentleman angielski cytowany przez D-ra Abercroraby (którego mózg ocenialiśmy w poprzednim rozdziale) będąc silnie uderzonym w głowę, zapomniał; naraz greckiego języka, który znał wybornie — wszystkie inne jego wspomnienia..."
(strona 46) " wpływów wewnętrznych zaliczam ilość i jakość krwi przypływającej do mózgu — wreszcie ciepło i elektryczność wytwarzane w innych częściach organizmu a oddziaływające niewątpliwie i na mózg. Do drugiej kategoryi zaliczam..."
(strona 47) " Widzieliśmy człowieka, który w skutek uderzenia w głowę stracił znajomość greckiego — a oto jest fakt przeciwny. Abercrombie cytuje przykład pewnego francuza, który przeniósł się do Anglii i tam mieszkał do końca życia. Wskutek..."
(strona 48) " robi właściwie, choć rozumiał dokładnie, czego od niegożądano. Niektórzy z chorych tego rodzaju wymawiają, pewne tylko wyrazy. Jeden np. wciąż powtarzał: Niema niebezpieczeństwa — po pewnym czasie począł używać drugiego..."
(strona 49) " i zewnętrznych fizycznych i chemicznych czyników, leżące po za granicami obecnego studyjum, bezwątpienia przyczyniłoby się stanowczo do tem większego uprzytomnienia tej wewnętrznej zależności — a jednak... niema dla wyobraźni..."
(strona 50) " Lecz, jak ciepła nikt nie czuł niezależnie od ciała ciepłego, jak elektryczności nikt nie widział w oderwaniu od ciała naelektryzowanego, tak też i siły psychicznej nieobserwowano nigdy tam gdzie nie było mózgu. Czy ma to znaczyć,..."